języki: PL EN
rozmiar tekstu: A A A
wersja portalu: Dzień Noc WAI

Koryfeusz w Muzeum. Wystawa prac Mariana Kołodzieja w Centrum Scenografii Polskiej

Wystawa „Theatrum vitae” w katowickim Centrum Scenografii Polskiej prezentuje wyłącznie wycinek pracy Mariana Kołodzieja z całego okresu działalności, ale równocześnie reprezentatywny obraz jego dokonań i przekrój zawodowych zainteresowań.

Znajdziemy tu przede wszystkim projekty dekoracji i kostiumów oraz makiety i gotowe kostiumy teatralne. Ciągła potrzeba rysowania przejawiała się setkami szkiców i rysunków, wśród których znajdziemy nawet karykatury rodziny, znajomych i przyjaciół: swoje z żoną, aktorką Haliną Słojewską (para w hiszpańskich kostiumach, żona trzyma w dłoni książkę kuchni hiszpańskiej), Mirosława Baki czy Bogusława Kobieli i Zbigniewa Cybulskiego.

Eksponowane dzieła scenografa charakteryzują się opanowanym do mistrzostwa rysunkiem. Daje o sobie znać klasyczne wykształcenie studenta krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Drobiazgowa praca ołówkiem nierzadko dla uzyskania lepszej symetrii wykonywana była na papierze do rysunku technicznego. W rysunkach uderza dbałość o detal, który jest wyróżnikiem stylu Kołodzieja. Trudno uwierzyć, że te pracochłonne dzieła służyły pierwotnie jako materiał do właściwej pracy.

Prace artysty przywodzą na myśl dzieła baroku: toną w rozbuchanej ornamentyce, działają na wyobraźnię, mienią się wykorzystywanym kolorem złota. Z barokiem łączą je również niepokojące motywy śmierci. Rysunki odzwierciedlają efekty - nieczęsto zdarza się, by kostium prezentował się tak samo świetnie z daleka, jak i bliska. Kostiumy projektu Kołodzieja zachwycają wspaniałą fakturą tkanin i precyzją wykończenia detali.

Artysta tworzył na potrzeby reżyserów tamtego czasu, kierował się wymogami i modą tamtego okresu. Stąd szeroki wybór realizacji ubranych w kostium epoki z jednej strony, a z drugiej – nawiązujących do aktualnych trendów w sztuce. Oglądanie projektów kostiumów z lat 60. przywodzi na myśl znakomite ubiory haute couture tamtego okresu. Kołodziej rysował jak artysta, który czuje modę. Może gdyby czasy były inne, mówilibyśmy również o Marianie Kołodzieju - projektancie mody?

Na wystawie znajdziemy również prace o zupełnie innym ciężarze gatunkowym. „Klisze pamięci” - przeniesione na papier wspomnienia obozów koncentracyjnych, które Marian Kołodziej przeszedł. W 1940 roku został jednym z pierwszych więźniów niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz. Do 1945 roku więziony jeszcze w Groß-Rosen, Buchenwaldzie, Sachsenhausen i Mauthausen-Gusen. Artysta dopiero u schyłku życia rozliczył się z koszmarami obozów. Ekspozycja „Theatrum Vitae” temat tylko sygnalizuje, całość prac znajduje się, zgodnie z wolą autora, w Centrum św. Maksymiliana w Harmężach koło Oświęcimia, gdzie również spoczywają prochy zmarłego w  2009 roku scenografa.

Zgromadzone prace zostały pierwotnie zaprezentowane na wystawie przygotowanej przez Muzeum Narodowe w Gdańsku. Działowi teatralnemu gdańskiego muzeum szczególnie bliska jest postać scenografa, który choć urodził się w Raszkowie, całe swoje życie związał z Gdańskiem. Zawsze wracał do tego miasta, by tu realizować się zawodowo i prywatnie. Szereg prezentowanych prac to właśnie projekty do produkcji Teatru Wybrzeże, w którym pracował do przejścia na emeryturę. W sumie Kołodziej pracował przy ponad 200 realizacjach teatralnych i 30 filmowych, dla m.in. Stanisława Różewicza, Kazimierza Kutza, Adama Hanuszkiewicza.

Marian Kołodziej był gorącym orędownikiem stworzenia w swoim ukochanym mieście Centrum Scenografii Polskiej, które tu ostatecznie nie powstało. Wtórowali mu inni wybitni scenografowie: Zenobiusz Strzelecki, Adam Kilian, Zbigniew Bednarowicz i Jerzy Moskal, który przywiózł tę ideę do Katowic. W 1991 roku CSP zainaugurowało w stolicy województwa śląskiego swoją działalność pod obecną nazwą. Wystawą Mariana Kołodzieja Centrum Scenografii Polskiej żegna się z dotychczasową siedzibą. Następna wystawa odbędzie się już w nowym budynku Muzeum Śląskiego. Jest to wymowne podsumowanie działalności: prezentacja pracy współpomysłodawcy idei Centrum i jednego z Koryfeuszy Scenografii Polskiej, nagrody przyznawanej przez CSP.

Inga Niedzielska
2013-03-25

Centrum Scenografii Polskiej w Katowicach
Wystawa "Theatrum vitae. Marian Kołodziej"
18.03 – 30.06.2013
Nadzór merytoryczny: Halina Słojewska, Małgorzata Abramowicz
Współpraca merytoryczna ze strony CSP: Jolanta Niedoba
Aranżacja wystawy: Krystian Banik
Projekt „Theatrum vitae. Marian Kołodziej” został przygotowany przez instytucje: Muzeum Narodowe w Gdańsku, Centrum Scenografii Polskiej Oddział Muzeum Śląskiego

PDF Print