languages: PL EN
font size: A A A
layout: Day Night WAI

Mini przewodnik po atrakcjach Metropolii

Poniżej prezentujemy krótki przewodnik zawierający przydatne informacje

Wstęp

Śląsk świetnie wykorzystał swoją przemysłową spuściznę; zakłady produkcyjne, hale fabryczne, dostojne wieże szybów. Zostały one odrestaurowane. Ujawniły swoje walory dzieł architektury mogących konkurować z pałacami. Część z nich przeznaczono na obiekty kultury. Tak powstał między innymi unikatowy Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego.

Jeszcze inne turystyczne oblicze regionu prezentują:

Szlak Architektury Drewnianej – pochodzące nawet z XV wieku obiekty sakralne, domy mieszkalne

Szlak Szwajcarii Zagłębiowskiej – z jedyną w Polsce pustynią śródlądową

Szlak Moderny w Katowicach – genialna architektura dwudziestolecia międzywojennego (w przygotowaniu)

Szlak Rezerwatów Przyrody - biegnący przez fragment województwa śląskiego

Bardzo krótka historia

Od IV wieku p.n.e. na terenach dzisiejszego Śląska osiedlali się Celtowie, wyparci w VII wieku n.e. przez Słowian. W tym oto stuleciu – gdy dopiero powstawało pierwsze państwo Słowian, w rozwiniętych Chinach wprowadzano już do obrotu pierwsze banknoty.

Pochodzenie nazwy Śląsk jest przedmiotem wielu dyskusji. Wiadomo natomiast, że wkrótce stolicą tej krainy stał się Wrocław. Miasto to powszechnie kojarzone z Niemcami, między innymi dzięki kryminałom o Breslau Marka Krajewskiego, założyli… Czesi.

Ponieważ Śląsk leżał na styku Czech, Niemiec i Polski, walczono o niego ciągle i wytrwale. Państwa w toku historii zmieniały swoje nazwy i zajmowane obszary, wpadały w krąg innych wpływów, a wraz z nimi Śląsk. Zamiast zastanawiać się nad minusami, pokażemy dobre strony tego zamieszania. Ujawnią to kolejne rozdziały niniejszego mini-przewodnika poświęcone kulturze, zwyczajom, kulinariom i zabytkom.

 

Śląskie specjały kulturalne

Historia regionu wpływa na kulturę – Śląsk jest wielowiekową mieszanką czeskich, niemieckich i polskich wpływów. Powstały na tym terenie najstarszy zabytek języka polskiego – księga henrykowska - zawiera pierwsze zdanie zapisane po polsku. Tak się uczymy. Tymczasem zdanie to, wypowiedziane przez Czecha do żony Polki, zawiera w sobie elementy języka polskiego, czeskiego i charakterystyczne dla kilku gwar, w tym śląskiej.

Spektakl „Cholonek, czyli dobry pan bóg z gliny” Janoscha, mieszkającego w Niemczech gliwiczanina, w znakomitej interpretacji Teatru Korez opisuje z humorem trudną sytuację Ślązaków wynikającą z przemieszania kultur i politycznych wpływów.

Górnicy i jednocześnie uznani malarze samoucy – takie połączenie możliwe jest tylko na Śląsku, w działalności grupy janowskiej, m.in. Teofila Ociepki, Erwina Sówki. Stowarzyszenie „Barwy Śląska”, którego prezesem jest Erwin Sówka pięknie nazywa tego typu sztukę – intuicyjną.

Uznani na arenie krajowej i międzynarodowej twórcy filmowi: Lech Majewski i Kazimierz Kutz nie zapominają o swojej małej ojczyźnie i kręcą o niej filmy: „Angelusa” opowiadającego losy fenomenu, jakim w latach 30 była janowska grupa okultystyczna i „Tryptyku Śląskiego” („Sól ziemi czarnej”, "Perła w koronie" i "Paciorki jednego różańca").

Nie można zapomnieć również nazwisk filmowców Janusza Kidawy, Jana Kidawy-Błońskiego, ani o Wydziale Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego, który ukończyli m.in.: Bartosz Konopka, Marcin Koszałka, Magdalena Piekorz, Maciej Pieprzyca, Maciej Ślesicki, Marcin Wrona i inni. Utalentowani  absolwenci zdobywają wiele nagród za swoje filmowe realizacje.

Nieodżałowaną stratą dla światowej muzyki poważnej i dla Śląska była śmierć Henryka Mikołaja Góreckiego, genialnego kompozytora.

Na Śląsku mieszkał i pracował Wojciech Kilar, pianista, kompozytor, twórca muzyki do filmów, m.in. „Pianisty”. „Mieszkają” tu także: najlepszy polski kwartet smyczkowy – Kwartet Śląski, Narodowa Orkiestra Polskiego Radia oraz orkiestra kameralna Aukso, uznawana za najlepszego w Polsce wykonawcę muzyki współczesnej.

Zwyczaje, które Cię zaskoczą

Przybywający na Śląsk mogą zetknąć się ze specyficznymi śląskimi zwyczajami. Objaśnijmy je pokrótce:  

Polterabend - zwany również Polter Abend, tłuczone. Polega na tłuczeniu szkła i porcelany przed drzwiami panny młodej na dzień przed ślubem, zwyczaj ten można sobie obejrzeć „bezpiecznie” w sztuce Teatru Śląskiego pt.: „Polterabend”,

Tyta – to róg papierowy wypełniony słodyczami. Są nią obdarowywani pierwszoklasiści w pierwszym dniu szkoły,

Urodziny – na Śląsku obchodzi się urodziny, a najhuczniej pierwsze urodziny oraz pięćdziesiąte. W ogóle ignoruje się zwyczaj imienin,

Babski comber – forma spotkań wyłącznie w kobiecym gronie. Młoda mężatka wkupuje się do grona,

Barbórka – święto patronki górników, ważny dzień dla górników, uroczyście obchodzony na Śląsku

Święty Florian – uroczyście obchodzone święto Floriana, patrona hutników,

Gra w skata – jest niezwykle popularną grą na Śląsku grą w karty,

Gołębie – ich hodowla to jedno z najulubieńszych hobby Ślązaków. Turysta, który miałby ochotę wyrazić swoją niepochlebną opinię o tym ptactwie, może spotkać się z brakiem zrozumienia

Co w garnku się gotuje?

Śląska kuchnia jest wysokokaloryczna, ale tłumaczy tę przypadłość tradycyjny, ciężki charakter pracy na Śląsku.

Warto spróbować żymloków (przypominają kaszankę), wodzionki (prostej zupy z pokrojonego w kostkę chleba doprawionego czosnkiem i solą, zalewanej wodą), hekele (sałatki śledziowej), karminadli (kotletów mielonych). Uroczysty, tradycyjny obiad składa się z rolady, modrej kapusty i klusek śląskich. Na wigilijnym stole pojawiają się siemieniotka (zupa z konopii) oraz moczka (deser na bazie piernika, kompotów, bakalii), a na weselu szpajzy (kremy).

 

Komunikacja

Śląsk jest świetnie skomunikowany. Aktualnie realizowany jest projekt Śląskiej Karty Usług Publicznych, dzięki której możliwe będzie nie tylko zakupienie biletu komunikacji miejskiej, ale i dokonanie opłaty parkingowej, a nawet skorzystanie z atrakcji kulturalnych.

W 2010 roku wprowadzono dodatkowe kursy nocnej komunikacji miejskiej (autobusy i tramwaje).

Tychy i Jaworzno w chwili obecnej posiadają odrębną komunikację miejską, należy pamiętać o tym mając na uwadze częste kontrole.

Do lotniska w Pyrzowicach kursuje komunikacja miejska.

Ciekawostką dla miłośników transportu będą trolejbusy kursujące w Tychach.

Czas dojazdu pociągiem z Katowic, największego dworca do np. Gliwic nie przekracza 40 minut. Samochodem trasę między najbardziej oddalonymi punktami śląskiej Metropolii również można pokonać w niespełna 40 minut.

 

Atrakcje turystyczne

Proponujemy wybór atrakcji turystycznych znajdujących się w poszczególnych miastach Metropolii „Silesia”.  Zostały one przedstawione w kolejności alfabetycznej miast. Poniżej mieści się wykaz najciekawszych atrakcji znajdujących się na wyznaczonych i planowanych szlakach.

Bytom

- Rynek (średniowieczny układ ulic, zabytkowa architektura, kościół mariacki z 1231 roku, pomnik Lwa Śpiącego). Lew w niewyjaśnionych okolicznościach znikł w latach pięćdziesiątych z Parku Miejskiego, odnalazł się w 2006 roku przy drzwiach warszawskiego zoo, do Bytomia powrócił dwa lata później

Adres: 41-902 Bytom, Rynek

- Elektrociepłownia Szombierki. Obiekt na Szlaku Zabytków Techniki

Adres: 41-907 Bytom, ul. Kosynierów 20

- Dolomity Sportowa Dolina. Miejsce, w którym na nartach jeździ się cały rok

Adres: 41-935 Bytom - Sucha Góra, ul. Blachówka 94

- Galeria Kronika. Świetne wystawy najnowszych zjawisk sztuki

Adres: 41-902 Bytom, ul. Rynek 26

- Tramwaj nr 38.  Rozpoczyna kurs trzy razy na godzinę. Jedna z najkrótszych linii tramwajowych w Europie o długości 1350 metrów

Adres: (rozpoczęcie kursu) 41-902 Bytom, przy kościele św. Trójcy u zbiegu ulic Piekarskiej i Wrocławskiej

- Muzeum Górnośląskie. Modernistyczny gmach główny i budynek dawnego starostwa powiatowego, wystawy

Adres: 41-902 Bytom, plac Jana III Sobieskiego 2

- Bolko Loft, Bytom. Budynek starej lampiarni zmieniony w nowoczesne mieszkanie

Adres:  41-902, ul. Kruszcowa

Chorzów

- Wieża Wyciągowa Szybu "Prezydent" wraz z kompleksem "Sztygarka". W latach trzydziestych była jedną z najnowocześniejszych w Europie, o wyjątkowej konstrukcji żelbetowej. Obiekt na Szlaku Zabytków Techniki

Adres: 41-500 Chorzów, ul. Piotra Skargi 34d

- Kościół św. Wawrzyńca. Przeniesiony z Knurowa. Obiekt na Szlaku Architektury Drewnianej

Adres: 41-500 Chorzów,  ul. M. Konopnickiej 29

- Poczta Główna. Ażurowa kopuła to charakterystyczny znak miasta, wykorzystywany również w oficjalnych publikacjach, niegdyś zainstalowany w niej był napowietrzny system telefoniczny

Adres: 41-500 Chorzów, ul. Pocztowa 2

- Urząd Miasta

Adres: 41-500 Chorzów, Rynek 1

- Sanktuarium św. Floriana. W sanktuarium znajdują się relikwie ręki św. Floriana

Adres: 41-500 Chorzów, ul. Wandy 64a

- Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku im. Gen. J. Ziętka.  Planetarium, Zoo, Wesołe Miasteczko, Stadion Śląski i inne atrakcje

Adres: (budynek dyrekcji) 41-501 Chorzów, Aleja Różana 2

- Górnośląski Park Etnograficzny. Obiekt na Szlaku Architektury Drewnianej

Adres: 41-500 Chorzów, ul. Parkowa 25

Dąbrowa Górnicza

- Kompleks jezior "Pogoria" I, II, III, IV. Wraz z otoczeniem tworzą tak zwane Pojezierze Dąbrowskie

Adres: (przybliżony) 41-303 Dąbrowa Górnicza, ul. Żeglarska 28

- Bazylika Najświętszej Maryi Panny Anielskiej. Świątynia w stylu neogotyckim z przełomu XIX/XX wieku

Adres: 41-300 Dąbrowa Górnicza, ul. Królowej Jadwigi 17

- Muzeum Miejskie "Sztygarka" wraz z Kopalnią Ćwiczebną. Obiekt na Szlaku Zabytków Techniki

Adres: 41-300 Dąbrowa Górnicza, ul. Legionów Polskich 69

- Pałac Kultury Zagłębia. Socrealizm w pełni swojego stylu

Adres: 41-300 Dąbrowa Górnicza, plac Wolności 1

- Parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Antoniego z Padwy
Franciszkanie - Sanktuarium św. Antoniego z Padwy

Adres: 41 - 306  Dąbrowa Górnicza, ul. Kościelna 20

 - Pustynia Błędowska. Obiekt na Szlaku Szwajcarii Zagłębiowskiej. Tutaj Jerzy Kawalerowicz kręcił „Faraona”

Adres: (przybliżony) 42-523 Dąbrowa Górnicza, ul. Górna

Gliwice

- Rynek wraz Ratuszem (obecnie Pałacem Ślubów) oraz średniowieczny układ ulic, na których znajdują się fragmenty murów obronnych wraz z Zamkiem Piastowskim, ul. Pod Murami 2, Bramą Raciborską - plac Rzeźniczy, Kościołem Wszystkich Świętych z wieżą widokową, parafia -ul. Kościelna 4,

Adres: 44-100 Gliwice, Rynek

- Radiostacja. Najwyższa drewniana wieża na świecie, miejsce prowokacji gliwickiej. Obiekt na Szlaku Zabytków Techniki

Adres: 44-100 Gliwice, ul. Tarnogórska 129

- Palmiarnia. Otoczona Parkiem Chopina. Jedyny taki obiekt na Górnym Śląsku

Adres: 44-100 Gliwice, ul. Fredry 6

- Willa Caro. Willa Oscara Caro to przykład nielicznie już zachowanych miejskich rezydencji mieszkalnych górnośląskich przemysłowców. Siedziba Muzeum w Gliwicach. Obiekt na Szlaku Architektury Drewnianej

Adres: 44-100 Gliwice, ul. Dolnych Wałów 8a

- Oddział Odlewnictwa Artystycznego - Muzeum w Gliwicach. Postindustrialny kompleks obiektów Nowe Gliwice po nieczynnej kopalni Gliwice. Obiekt na Szlaku Zabytków Techniki

Adres: 44-100 Gliwice, ul. Bojkowska 37

- Muzeum Techniki Sanitarnej. Obiekt na Szlaku Zabytków Techniki

Adres: 44-102 Gliwice, ul. Edisona 16

- Zamek w Toszku. Gród w Toszku istniał już w XII wieku

Adres:  44-180 Toszek, ul. Zamkowa 10

- Zamek w Chudowie

Adres: 44-177 Paniówki, ul. Podzamcze 6

- Zespół pałacowo–parkowy w Pławniowicach. Mieści się nad pławniowickim jeziorem, na którego drugim brzegu jest plaża

Adres:  44-171 Pławniowice, ul. Gliwicka 46

Jaworzno

- Ulica Grunwaldzka. Zespół parkowo–willowy  pod numerem 32, budynek przy ulicy – dziś siedziba dyrekcji Południowego Koncernu Węglowego - obecny wygląd zyskał w roku 1923. W głębi willa z 1911 roku, niegdyś mieszkanie kolejnych dyrektorów gwarectwa węglowego. Ulica Grunwaldzka 28: siedziba Sądu Rejonowego, budynek obecnie przebudowany, wzniesiony w roku 1905 jako koszary robotnicze Jaworznickiego Gwarectwa Węglowego Narożnik ulic Grunwaldzkiej i Zacisze: budynek z roku 1870, kiedyś dom urzędniczy, w latach siedemdziesiątych XX wieku siedziba muzeum miejskiego, dziś organizacji pozarządowych

Adres: 43-600 Jaworzno, ul Grunwaldzka

- Rynek. Nietypowy, o kształcie trójkąta, powstały w latach Rzeczypospolitej Krakowskiej, dzięki staraniom jej władz pragnącym nadać górniczo-rolniczej osadzie charakter miejski

Adres: 43-600 Jaworzno, Rynek

- Miejska Biblioteka Publiczna. Współczesna, nowoczesna bryła

Adres: 43-600 Jaworzno, narożnik Rynku i ul. Pocztowej

- Zbieg ulic Górniczej i Olszewskiego. Pozostałości kolonii robotniczych: Nowa Wieliczka i Robak z roku 1900

Adres: 43-600 Jaworzno, zbieg ulic Górniczej i Olszewskiego

- Baza nurkowa Koparki Jaworzno-Szczakowa

Adres: 43-602 Jaworzno, ul. Płetwonurków 1

- Zalew – Ośrodek Wypoczynkowo-Rekreacyjny „Sosina”. Dawne wyrobisko kopalni piasku. Strzeżone kąpielisko, hotele, restauracja, domki kempingowe i pole namiotowe

Adres: 43-602, ul. Bukowska

- Muzeum Miasta Jaworzna. Gromadzone są eksponaty związane z tradycją, kulturą i przemysłem Jaworzna. Szczególnie cenne są narzędzia używane na przełomie XIX i XX w.

Adres:  43-600 Jaworzno, ul. Pocztowa 5

Katowice

- Spodek. Wielofunkcyjny obiekt o kształcie przypominającym statek kosmiczny. Odbywają się tutaj największe wydarzenia kulturalne i sportowe

Adres:40-005 Katowice, aleja Korfantego 35

- Muzeum Śląskie. W kolekcji m.in.  prace Leona Wyczółkowskiego, Tadeusza Kantora, Jerzego Dudy-Gracza, Władysława Hasiora

Adres: 40-005 Katowice, aleja Korfantego 3

- Rynek i okolice. Charakterystyczna dla katowickiego Rynku jest duża sieć torów tramwajowych. Teatr Śląski zlokalizowany przy rynku to największa scena dramatyczna na Śląsku.  Przy ulicy Mickiewicza odchodzącej od rynku znajdują się kolejno gmach dawnego Banku Gospodarstwa Krajowego w Katowicach pod numerem 3, budynek Łaźni Miejskiej w Katowicach pod numerem 5, budynek dawnej kawiarni "Wojko" pod numerem 8, gmach III Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Mickiewicza pod numerem 11, budynek Zespołu Szkół Łączności pod numerem 16, oraz Kamienice pod numerami 6, 10, 12, 14, 20, 22, 26

Adres: 40-003 Katowice, Rynek

- Osiedle Nikiszowiec, dzielnica Katowic Janów-Nikiszowiec. Osiedle robotnicze z początku XX w. dla górników,   Galeria „Szyb Wilson”. Obiekty na Szlaku Zabytków Techniki

Adres: (Galeria) 40 – 403 Katowice, ul. Oswobodzenia 1

- Osiedle Giszowiec, dzielnica Katowic Giszowiec. Osiedle robotnicze z ogrodami. Obiekt na Szlaku Zabytków Techniki

Adres:  40-476 Katowice, Plac pod Lipami

- Kościół Ewangelicki Zmartwychwstania Pańskiego

Adres: 40-006 Katowice, ul. Warszawska 18

- Ulica Mariacka. Deptak, posiadający historyczną zabudowę, któremu za cel władze miasta postawiły w XXI stanie się „małym rynkiem”. Obecnie na tej niewielkiej ulicy znajduje się około 20 restauracji, klubów, pubów. Zwieńczeniem ulicy jest Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny, tzw. Kościół Mariacki

Adres: 40-014 Katowice, ulica Mariacka

- Katedra Chrystusa Króla

Adres:  40-041 Katowice, ul. Plebiscytowa 49a

- Park Kościuszki w Katowicach, znajduje się w nim, między innymi, Kościół św. Michała Archanioła - obiekt na Szlaku Architektury Drewnianej oraz wieża spadochronowa, jedyny taki obiekt w Polsce

Adres: (przybliżony) 40-047 Katowice, ul. Kościuszki 85

- Pałac Goldsteinów. Reprezentacyjna budowla z lat siedemdziesiątych XIX wieku, obecnie mieści się tu Urząd Stanu Cywilnego

Adres: 40-078 Katowice, plac Wolności 12a

- Zabytki na planowanym Szlaku Moderny

Mysłowice

- Centralne Muzeum Pożarnictwa. Obiekt na Szlaku Zabytków Techniki

Adres: 41-400 Mysłowice, ul. Stadionowa 7a

- Kościół pw. Narodzenia NMP. Piękne barokowe wyposażenie kościoła

Adres: 41-400 Mysłowice, ul. Starokościelna 5

- Rynek i okolice. Średniowieczny układ urbanistyczny

Adres: 41-400 Mysłowice, Rynek

- Muzeum Miasta Mysłowice

Adres: 41-400 Mysłowice, ul. Stadionowa 7a

- Przewiązka nad ulicą Powstańców. Charakterystyczny element architektury Mysłowic, pierwotnie  biuro emigracyjne M. Weichmanna. W poszukiwaniu szczęścia i zarobku wyemigrowało tędy do bogatszych krajów kilka milionów osób

Adres: 41-400 Mysłowice, ul. Powstańców

- Muzeum Misyjne im. Kardynała Augusta Hlonda. Rzymskokatolicka Parafia Matki Boskiej Bolesnej

Adres: 41-400 Mysłowice-Brzęczkowice, ul. Gen. Jerzego Ziętka 25

- Zabudowania Kopalni Mysłowic oraz pomnik przed bramą kopalni. Do górników czekających na wypłatę otwarto ogień, kilkanaście osób zginęło, te wydarzenia stały się bezpośrednią przyczyną wybuchu I Powstania Śląskiego

Adres: (przybliżony) 41-400 Mysłowice, ul. Obrzeżna Północna

Piekary Śląskie

- Bazylika Najświętszej Maryi Panny i świętego Bartłomieja. Wchodzi wraz z Kalwarią Piekarską w skład Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich, najsłynniejsze w regionie, po Częstochowie, miejsce kultu Maryjnego

Adres: 41-940 Piekary Śląskie, ul. ks. Ficka 7

- Kalwaria Piekarska. Zespół kaplic oraz kościół Przemienienia Pańskiego, Kalwaria wchodzi wraz z Bazyliką Najświętszej Maryi Panny i świętego Bartłomieja w skład Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich

Adres: 41–940 Piekary Śląskie, ul. Bytomska

- Kopiec Wyzwolenia, usypany dla uczczenia 15. rocznicy przyłączenia Śląska do Polski i 250. rocznicy przemarszu husarii Sobieskiego pod Wiedeń. Punkt widokowy

Adres: 41-940 Piekary Śląskie, ul. Do Kopca Wyzwolenia

- Fortyfikacje Obszaru Warownego „Śląsk”, m.in. schron bojowy ukryty w budynku cywilnym, przy ul. Długosza 84

Adres: 41-949 Piekary Śląskie, ul. Długosza 84

- Dzielnica Szarlej, Piekary Śląskie, usytuowana w centralnej części miasta, mieszą się tu Urząd Miasta oraz Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej w Piekarach Śląskich z początku XX w., kamienice mieszczańskie przy ulicy Bytomskiej

Adres: 41-940 Piekary Śląskie, ul. Bytomska 84

- „Lipka”. Cenne przyrodniczo kompleksy leśne w dzielnicy Kozłowa Góra

Adres: 41-945 Piekary Śląskie, ul. Tarnogórska

- „Dioblina”. Cenne przyrodniczo kompleksy leśne w dzielnicy Kozłowa Góra

Adres: ul. Brynicka, 41-945 Piekary Śląskie

Ruda Śląska

- Kościół pod wezwaniem św. Pawła. W stylu neoromańskim i bizantyjskim z elementami modernizmu z lat 1911–1912, projekt architekta J. F. Klopa

Adres: 41-709 Ruda Śląska, plac Jana Pawła II 5

- Kolonia robotnicza „Ficinus” . Powstała w 1867 r.  dla robotników kopalni, obecnie noszącej nazwę „Pokój”. Obiekt na Szlaku Zabytków Techniki

Adres: 41-710 Ruda Śląska, ul. Pawła Kubiny

- Kolonia robotnicza Kaufhaus. Powstała dla robotników huty „Pokój”

Adres: Ruda Śląska, ul. Niedurnego

- Kościół pw. św. Wawrzyńca i Antoniego. Neogotycki z elementami neoromańskimi, zbudowany w latach 1907 – 1909 wg projektu architekta L. Schneidera z Wrocławia, witraże wykonał Karol Lersch z Dusseldorfu

Adres: 41-710 Ruda Śląska, ul. Nowary

- Kościół pod wezwaniem św. Józefa (sanktuarium). Wybudowany w stylu neoromańskim w latach 1902-1904, wykonany  według projektu architekta Augusta Menke. Wzorowany na wczesnochrześcijańskiej bazylice San Lorenzo di Campo Terano w Rzymie, wewnątrz znajdują się nagrobki rodziny Ballestremów

Adres: 41-700 Ruda Śląska, ul. Piastowska 16

- Rzymskokatolicka parafia Trójcy Przenajświętszej w Kochłowicach, Sanktuarium Matki Bożej z Lourdes

Adres: 41-707 Ruda Śląska, ks. Ludwika Tunkla 2

- Szyb „Andrzej”. Szyb z lat 60. XIX w o nietypowej konstrukcji. Był częścią kopalni „Błogosławieństwo Boże”, jednej z najstarszych na terenie dzielnicy

Adres: 41-710 Ruda Śląska-Wirek, pomiędzy ul. Odrodzenia a ul. Obrońców Westerplatte

- Pomnik przyrody nieożywionej. Głaz narzutowy pochodzenia skandynawskiego, zarejestrowany jako pomnik przyrody nieożywionej w 1960 r.

Adres: 41-700 Ruda Śląska, zbieg ul. Kościelnej i Wolności

 

Siemianowice Śląskie

- Zespół Pałacowo-Parkowy. Największy pałac na południu Polski, niestety zniszczony. Część barokowa z okresu właścicieli Mieroszewskich, przewaga stylu klasycystycznego

Adres: 41-100 Siemianowice Śląskie, Park Miejski, ul. Parkowa 10

- „Zameczek” . Neogotycki pałac rodziny Rheinbaben. Obecnie siedziba Domu Technika, odrestaurowanego, otoczonego Parkiem „Górnik”

Adres: 41-103 Siemianowice Śląskie-Michałkowice, ul. Oświęcimska 7

- Willa Fitznera. Willa przemysłowca z 1885 roku, w stylu neogotycko–śródziemnomorskim

Adres: 41-100 Siemianowice Śląskie, ul. 27 stycznia 3

- Muzeum Miejskie. Kamienny spichlerz z 1796 roku

Adres: 41-100 Siemianowice Śląskie, ul. Chopina 6

- Ratusz. Eklektyczny, z 1904 roku

Adres: 41-100 Siemianowice Śląskie, ul. Jana Pawła II 10

- Rynek

Adres: 41-100 Siemianowice Śląskie, plac Wolności

- Kompleks Sportowy „Pszczelnik”

Adres: 41-100 Siemianowice Śląskie, Park Pszczelnik 3

- Śląski Klub Golfowy

Adres: 41-100 Siemianowice Śląskie, ul. Sowia

 

Sosnowiec

- Dworzec Główny. Neoklasycystyczny dworzec Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej z 1859. Projektant: Enrico Marconi (również dworzec w Maczkach). Obiekt na Szlaku Zabytków Techniki

Adres: 41-200 Sosnowiec, ul. 3 Maja 16

- Dworzec PKP Maczki. Ten budynek stacji granicznej gościł kiedyś cara Rosji, dzisiaj niszczeje. Maczki to cel wycieczek – zielone płuca miasta

Adres: 41-217 Sosnowiec, ul. Krakowska

- Bazylika Katedralna pw. Wniebowzięcia NMP. Z polichromią Włodzimierza Tetmajera i Henryka Uziębło

Adres: 41-200 Sosnowiec, ul. Kościelna 1

- Dom Ludowy. Niepowtarzalny klimat Zakopanego - wybudowany w latach 1902-03 w stylu zakopiańskim

Adres:  41-215 Sosnowiec-Ostrowy Górnicze, ul. Klubowa 2

- Trójkąt Trzech Cesarzy, historyczne miejsce w którym spotykały się granice trzech zaborów, dzisiaj styk trzech miast: Sosnowca, Mysłowic i Jaworzna

Adres: (przybliżony) 41-208 Sosnowiec, ul. Orląt Lwowskich 80

- Zamek Sielecki. Średniowieczny zabytek, obecnie Sosnowieckie Centrum Sztuki

Adres: 41-211 Sosnowiec, ul. Zamkowa 2

- Cerkiew Prawosławna pw. Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii. Z 1889 roku z dębowym ikonostasem moskiewskiego mistrza Lebiediewa

Adres: 41-200 Sosnowiec, ul. Kilińskiego 39

- Pałac Dietla. Neobarokowy z końca XIX wieku, część oryginalnego wyposażenia zniszczona przez Rosjan w 1945, ale zachowany do dzisiaj efektowny pokój kąpielowy „grał” w kilku filmach

Adres: 41-205 Sosnowiec, ul. S. Żeromskiego 2

 

Świętochłowice

- Budynek dawnego Zarządu Dóbr Donnersmarcków. Pełnił wiele funkcji:  był budynkiem Urzędu Gminy, siedzibą milicji, a po 1989 roku policji. Pożar wywołany przez niezidentyfikowanych sprawców spowodował przeniesienie Komendy Policji

Adres: 41-600 Świętochłowice, róg ul. Szpitalnej i Wiktora Polaka

- Zabytkowe wieże szybów głównych kopalni „Polska”. Kopalnia nosiła niegdyś nazwę „Deutschland”, następnie „Niemcy”, potem „Polska”, obecnie zlikwidowana. Jej historię można nazwać miniaturą losu Śląska. Do budynku dawnej dyrekcji przeprowadziła się komenda Policji po pożarze wcześniejszej siedziby

Adres: 41-600 Świętochłowice, ul. Wojska Polskiego 16

- Dom mieszkalny. Gmach dawnej Dyrekcji Kopalń i Hut Donnersmarcków

Adres: 41-600 Świętochłowice, ul. Katowicka 30

-  Wodna Wieża Ciśnień. Z roku 1909

Adres: 41-600 Świętochłowice, ul. Katowicka 58

- Kościół pw. św. Augustyna. Kościół w drugiej połowie XIX w. stał się wybawieniem dla mieszkańców, którzy mieli do wyboru odległe kościoły w Chorzowie lub Bytomiu. Obiekt charakteryzują piękne witraże

Adres: 41-605 Świętochłowice–Lipiny, ul. Chorzowska 57

Tychy

- Tyskie Browary Książęce. Założone w 1629 roku przez ród Promniców. Na terenie zakładu słynącego z piwa „Tyskie” znajduje się Tyskie Browarium. Obiekt na Szlaku Zabytków Techniki

Adres: 43-100 Tychy, ul. Mikołowska 5

- Muzeum Miejskie w Tychach

Adres: 43-100 Tychy,  ul. Katowicka 9

- Osiedle A.  Sztandarowe przedsięwzięcie socrealistycznego okresu PRL, w tutejszym domu kultury pierwsze próby odbywał kultowy zespół „Dżem”

Adres: , 43-100 Tychy–Śródmieście, Plac św. Anny

- Plac Baczyńskiego. Reprezentacyjne miejsce na mapie miasta, poświęcone pamięci wielkiego poety. Mają tu miejsce liczne imprezy, w tym Jarmark Bożonarodzeniowy

Adres: , 43-100 Tychy, plac K. K. Baczyńskiego

- Paprocany. Dzielnica miasta Tychy. Znajduje się tutaj Jezioro Paprocańskie z pomostem spacerowym, pięciogwiazdkowy  hotel „Piramida” zbudowany na kształt egipskiej piramidy Cheopsa, Paprocka Huta z 1703 roku, Ośrodek Wypoczynkowy, a w granicach gminy Kobiór Zameczek Myśliwski Promnice. W Promnicach bywali królowie i książęta, a przed I wojną światową  wystawne życie prowadziła tu księżna Daisy von Pless

Adres: (Ośrodek) 43-100 Tychy, ul. Parkowa 17

 

Zabrze

- Zabytkowa Kopalnia Guido. Nazwana imieniem właściciela, księcia Guido Henckela Donnersmarcka. Możliwość zwiedzania poziomu 170 i 320. Emocje gwarantowane. Obiekt na Szlaku Zabytków Techniki

Adres:  41-800 Zabrze,  ul. 3 Maja 93

- Skansen górniczy Królowa Luiza. Jest oddziałem Muzeum Górnictwa Węglowego. Obiekt na Szlaku Zabytków Techniki

Adres: 41-800 Zabrze, ul. Wolności 410

- Muzeum Górnictwa Węglowego. Zabrze zwane było stolicą polskiego górnictwa, zatem lokalizacja muzeum wydaje się być oczywista. Obiekt na Szlaku Zabytków Techniki

Adres: 41-800 Zabrze, ul. 3 Maja 19

- Cmentarz żydowski. Działka podarowana przez księcia Guido Henckela Donnersmarcka,  właściciela olbrzymich terenów na Śląsku. Na kirkucie znajdują się monumentalne grobowce rodzinne

Adres: 41-800 Zabrze, ul. Cmentarna 15

- Osiedle robotnicze Borsig. Osiedle robotnicze z drugiej połowy XIX wieku. Jak na ówczesny czas mieszkania miały wysoki standard, zapewniały dostęp do bieżącej wody i toalet. Ich wielkość – 55 m2 jest porównywalna z wielkością typowych mieszkań polskich blokowisk

Adres: 41-803 Zabrze, ul. S. Okrzei

- Szyb kopalniany „Maciej” . Znany z ujęcia wody głębinowej, dostępnego dla wszystkich chętnych. Obiekt na Szlaku Zabytków Techniki

Adres: 41-819 Zabrze, ul. Srebrna 6

- Kościół św. Józefa

Adres: 41-800 Zabrze, ul. Roosevelta 104. Ciekawy przykład architektury modernistycznej

 

Szlak Zabytków Techniki – obiekty zlokalizowane na terenie miast Metropolii „Silesia”

- Górnośląskie Koleje Wąskotorowe Stacja Początkowa - Dworzec PKP W Bytomiu, wejście od ul. Zabrzańskiej

- Elektrociepłownia Szombierki w Bytomiu, 41-907 Bytom,  ul. Kosynierów 30

- Wieża Wyciągowa Szybu "Prezydent" wraz z kompleksem "Sztygarka" w Chorzowie, 41-500 Chorzów, ul. Piotra Skargi 34d

- Kopalnia Ćwiczebna Muzeum Miejskiego "Sztygarka" w Dąbrowie Górniczej, 41-300 Dąbrowa Górnicza, ul. Górnicza

- Radiostacja Gliwice - Muzeum Historii Radia i Sztuki Mediów, 44-100 Gliwice, ul. Tarnogórska 129

- Muzeum Techniki Sanitarnej w Gliwicach, 44-102 Gliwice, ul. T. Edisona 16

- Oddział Odlewnictwa Artystycznego w Gliwicach, 44-100 Gliwice, ul. Bojkowska 37

- Galeria "Szyb Wilson" w Katowicach,  40 – 403 Katowice, ul. Oswobodzenia 1

- Osiedle Nikiszowiec w Katowicach , dzielnica Katowic Janów-Nikiszowiec

- Osiedle Giszowiec w Katowicach, dzielnica Katowic Giszowiec

- Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach, 41-400 Mysłowice, ul. Stadionowa 7a

- Kolonia Robotnicza „Ficinus" w Rudzie Śląskiej – Wirek, 41-710 Ruda Śląska, ul. Pawła Kubiny

- Dworzec Kolejowy w Sosnowcu,  41-200 Sosnowiec , ul. 3 Maja 16

- Tyskie Browarium w Tychach, 43-100 Tychy, ul. Mikołowska 5

- Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, 41-800 Zabrze, ul. 3 Maja 19

- Skansen Górniczy "Królowa Luiza" w Zabrzu, 41-806 Zabrze, ul. Wolności 410

- Szyb „Maciej" w Zabrzu, 41-819 Zabrze, ul. Srebrna 6

- Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego "Guido" w Zabrzu, 41-800 Zabrze, ul. 3 Maja 93

 

Szlak Moderny (szlak w przygotowaniu)

- Dom usługowo-mieszkalny, 40-012 Katowice, ul. Dworcowa 13
- Dom Oświatowy, 40-015 Katowice , ul. Francuska 12
- Dom mieszkalny , 40-026 Katowice, ul. Wojewódzka23
- Dom mieszkalny, 40-032 Katowice, ul. H. Dąbrowskiego 24
- Gmach Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego i Sejmu Śląskiego, 40-032 Katowice,  ul. Jagiellońska 25
- Gmach Urzędów Niezespolonych, 40-032 Katowice, Plac Sejmu Śląskiego 1
- Dom mieszkalny, 40-043 Katowice, ul. Podchorążych 3
- Willa, 40-045 Katowice, ul. Bratków 4
- Willa, 40-047 Katowice, ul. T. Kościuszki 65
- Willa własna architekta Tadeusza Michejdy, 40-055 Katowice, ul. J. Poniatowskiego 19
- Willa, 40-062 Katowice, ul. J. Kilińskiego 46
- Dom mieszkalny, 40-057 Katowice, ul. PCK 6
- Dom mieszkalny, 40-057 Katowice, ul. PCK 10
- Gmach Urzędu Skarbowego tzw. Drapacz Chmur, 40-063 Katowice, ul. Żwirki i Wigury 15/17
- Kościół Garnizonowy pw. św. Kazimierza, 40-058 Katowice, ul. M. Skłodowskiej – Curie 20
- Bank Gospodarstwa Krajowego, 40-092 Katowice, ul. A. Mickiewicza 3

Szlak architektury drewnianej

Przebiega przez 4 województwa: Małopolskę, Świętokrzyskie, Podkarpacie i Śląsk, na którym składa się z Pętli Głównej oraz Pętli: częstochowskiej, gliwickiej, rybnickiej, pszczyńskiej i beskidzkiej. Obiekty Szlaku na terenie Metropolii „Silesia”:

Górnośląski Park Etnograficzny, 41-500 Chorzów, ul. Parkowa 25

Kościół św. Wawrzyńca, Chorzów, ul. Marii Konopnickiej 29

Kościół Wszystkich Świętych, 44-160 Bojszów

Drewniana dzwonnica przy kościele św. Marcina, 44-180 Paczyna

Kościół św. Wawrzyńca, 44-187 Zacharzowice

Kościół św. Michała Archanioła, 44-144 Żernica

Kościół św. Bartłomieja, 44-153 Smolnica

Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej, 44-156 Sierakowice

Kościół św. Michała Archanioła, 44-160 Rudziniec

Kościół Świętej Trójcy, 44-156 Rachowice

Spichlerz plebański, 44-178 Przyszowice

Kościół św. Jana Chrzciciela, 44-171 Poniszowice

Kościół św. Jerzego, 44-151 Gliwice-Ostropa, ul. Piekarska

Kościół Wniebowzięcia NMP, Gliwice, ul. Kozielska 29

Willa Caro, Gliwice, ul. Dolnych Wałów 8a, ekspozycja etnograficzna

Kościół św. Michała Archanioła, Katowice, Park Kościuszki

Muzeum Archidiecezjalne, Katowice, ul. Jordana 39 (zbiory sztuki sakralnej przeniesione z drewnianych kościołów

Kościół ewangelicki, Zabrze-Mikulczyce, ul. Brygadzistów

Kościół św. Jadwigi, Zabrze, ul. Wolności 504

Na obrzeżu Szlaku Szwajcarii Zagłębiowskiej znajduje się Pustynia Błędowska, największy w Polsce obszar występowania piasków lotnych. Położona jest między Kluczami, Chechłem i Błędowem, dzielnicą Dąbrowy Górniczej. Sam Błędów znajduje się na Szlaku, wraz z kościołem pw. Trójcy Przenajświętszej.

 

Czy wiesz?... Ciekawostki

Śląsk portowym regionem. Mysłowice na początku XX wieku były wielkim portem śródlądowym, którym kilka milionów osób wyemigrowało, aby szukać szczęścia w bogatszych krajach. Kolejny port, gliwicki, wieńczy Kanał Gliwicki prowadzący do rzeki Odry. Tychy natomiast ogłoszone zostały miastem portowym w „edykcie” prezydenta miasta

Krem „Nivea” z Gliwic. Wynalazca kremu „Nivea” Oscar Troplowitz urodził się w Gliwicach

Relikwie w Chorzowie. W chorzowskim Sanktuarium św. Floriana, patrona miasta, znajduje się relikwia ręki świętego

Tajemnicza historia pochówku. XIX-wieczny właściciel Zamku Sieleckiego Schimmelpfenig von der Oye z nieznanych powodów kazał się pochować na wzgórzu wraz ze swoim wierzchowcem i ulubionym psem. Stąd pochodzi nazwa Jeneralskiej Góry

Huta Katowice  w Dąbrowie. Huta Katowice wbrew swej nazwie nie znajduje się w Katowicach, a w Dąbrowie Górniczej

Śląscy nobliści.  12 noblistów pochodzi ze Śląska, w tym 11 z terenu dzisiejszej Polski: Paul Ehrlich, Gerhart (Gerhard) Johann Robert Hauptmann, Fritz Haber, Friedrich Bergius, Otto Stern, Kurt Alder, Max Born, Maria Goeppert-Mayer, Konrad Emil Bloch, Hans Georg Dehmelt, Reinhard Selten, Günter Blobel.