Gdzie kręcono Janosika? Poznaj miejsca nagrań kultowego serialu

Plenery serialu „Janosik” rozsiane są między Tatrami, Pieninami, Spiszem i Jurą – od Dolinę Chochołowskiej po ruiny Zamku Ogrodzieniec i renesansową Pieskową Skałę. Jeśli chcesz zobaczyć na żywo miejsca, gdzie Marek Perepeczko ślubował Marynie, ukrywał się w skalnych grotach i szedł na ostatnią drogę – dziś bez trudu zaplanujesz taką wycieczkę. Zapraszam na przewodnik po lokalizacjach, gdzie kręcono kultowego „Janosika”.

Gdzie kręcono serial „Janosik”?

Ekipa Jerzego Passendorfera w 1972 roku jeździła z kamerami po południu Polski i ówczesnej Czechosłowacji. Serial „Janosik” (13 odcinków, telewizyjna premiera w 1974 roku) filmowano m.in. w Tatrach Zachodnich, Pieninach, na Spiszu, w Małopolsce, na Jurze oraz w praskim studiu. Dzięki temu historia góralskiego zbójnika zyskała bardzo zróżnicowane, ale spójne wizualnie tło.

Dziś te miejsca są łatwo dostępne dla turystów. Możesz przejść tym samym duktem, którym szła zbójnicka kompania, stanąć pod murami zamku, gdzie urzędował hrabia Horvath albo podejść pod skałę, z której kadr sprzed 50 lat niemal nic się nie zmienił. Wiele scen rozpoznasz natychmiast – twórcy rzadko „oszukiwali” topografię.

Najważniejsze lokalizacje serialu

W plenerach zrealizowano większość zapamiętanych przez widzów scen. Na plan zdjęciowy wybrano przede wszystkim:

• Dolinę Chochołowską w Tatrzańskim Parku Narodowym,
• rezerwat Przełom Białki pod Krempachami z Jaskinią Obłazową,
• Zamek Pieskowa Skała w Ojcowskim Parku Narodowym,
• Zamek Ogrodzieniec w Podzamczu na Jurze,
• Zamek Dunajec
• Dębno Podhalańskie z kościołem św. Michała Archanioła,
• Jaworki i wylot wąwozu Homole koło Szczawnicy.

Do tego dochodzą zdjęcia realizowane w Warszawie, Pradze oraz na słowackim Orawskim Podzamczu. Reżyser Jerzy Passendorfer połączył te wszystkie miejsca tak, by widz miał wrażenie, że akcja dzieje się w jednym karpackim paśmie.

Serial „Janosik” kręcono głównie w 1972 roku, a na ekran trafił w 1974 roku – do dziś uważany jest za jeden z najważniejszych polskich seriali przygodowych.

Jakie sceny kręcono w Dolinie Chochołowskiej?

Ślub Janosika i Maryny – jeden z najbardziej wzruszających momentów całej historii – zrealizowano w Dolinie Chochołowskiej. To najdłuższa i największa dolina Tatr, leżąca na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego. Jej szerokie polany, drewniane szałasy i widok na tatrzańskie szczyty stworzyły naturalną scenerię dla romantycznych ujęć.

Na Polanie Chochołowskiej stanęła drewniana kapliczka pasterska. W serialu zagrała fasadę kościoła, przed którym Marek Perepeczko i Grażyna Trela wypowiadali małżeńską przysięgę. Wnętrze świątyni „podstawiono” z innego miejsca, dzięki czemu powstało iluzoryczne, ale bardzo sugestywne połączenie dwóch realnych obiektów.

Dlaczego wybór padł na Tatry Zachodnie?

Część widzów utożsamia Janosika wyłącznie z Podhalem, jednak plenerów szukano przede wszystkim w Tatrach Zachodnich. Ich łagodniejsza rzeźba, szerokie doliny i rozległe polany lepiej sprawdzały się w scenach zbójeckiego życia, rozmów przy szałasach czy przemarszów całej kompanii. Jednocześnie pasmo to zachowało dziki, surowy charakter, którego nie trzeba było poprawiać w studiu.

Zgoda na filmowanie w parku narodowym nie była oczywistością. Produkcja musiała uzgodnić harmonogram zdjęć z TPN, by nie naruszyć przyrody ani nie zakłócić ruchu turystycznego. Dziś, oglądając serial w 2026 roku, widz nadal dostrzega, że te plenery zachowały swój naturalny charakter.

Co zobaczysz w rezerwacie Przełom Białki pod Krempachami?

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc kojarzonych z Janosikiem jest Przełom Białki pod Krempachami koło Nowej Białej. Rzeka wcięła się tam głęboko między wapienne skały Obłazowej (670 m n.p.m.) i Kramnicy, tworząc efektowne zwężenie z kamienistym brzegiem. Ten krajobraz idealnie pasował do scen wymagających dzikiej, surowej scenerii.

To właśnie tutaj nakręcono m.in. kąpiel zbójników, podział łupów czy sceny pracy więźniów hrabiego przy wydobywaniu kamieni. Kadr z Janosikiem i Kwiczołem, ciągnącymi głazy nad Białką, do dziś często pojawia się w artykułach o serialu. W sierpniu 50 lat po emisji jeden z blogerów odtworzył dokładnie to samo ujęcie – różnice w krajobrazie okazały się zaskakująco niewielkie.

Jaskinia Obłazowa – co kryje filmowa grota zbójników?

Wejście do jaskini, którą w serialu widzimy jako schronienie kompanii, to tak naprawdę otwór Jaskini Obłazowej. Sama grota jest stanowiskiem archeologicznym o znaczeniu europejskim – odnaleziono tam ślady obecności neandertalczyka sprzed ok. 50 tysięcy lat oraz bumerang wykonany z zęba mamuta. Ten przedmiot, uznawany za najstarszy bumerang na świecie, podkreśla, że miejsce ma długą, „ludzką” historię, sięgającą znacznie głębiej niż serial.

Wnętrze jaskini, które widz kojarzy z obozowiskiem, nie powstało jednak w rezerwacie. Ekipa zbudowała duży plan scenograficzny w studiu w Pradze – czeskie hale były wtedy większe niż warszawskie i pozwalały swobodnie ustawić dekoracje, światła i kamery. W serialu widzimy więc sprytne połączenie realnego wejścia w skałach z całkowicie studyjnym wnętrzem.

Jaskinia Obłazowa leży na wysokości około 670 m n.p.m., a w jej wnętrzu odkryto bumerang z ciosu mamuta – najstarszy tego typu zabytek na świecie.

Jak trafić na filmowe miejsca nad Białką?

Rezerwat ma powierzchnię ponad 8 ha i obejmuje odcinek rzeki między Obłazową a Kramnicą. Dojazd jest prosty – najbliżej jest z miejscowości Nowa Biała, nieco dalej z Białki Tatrzańskiej. Na miejscu czeka kamienista plaża, z której najlepiej widać obie skały. To właśnie tam filmowcy ustawiali kamery, by uchwycić zarówno rzekę, jak i monumentalne ściany skalne.

Wędrując po brzegach Białki szybko zauważysz, jak często górale korzystali z miejscowego materiału. Otoczaki z koryta rzeki służyły do budowy podmurówek domów, murków i ogrodzeń, tworząc charakterystyczny dla Spisza i Podhala sposób „wiązania” krajobrazu z architekturą.

Jakie zamki zagrały w „Janosiku”?

Twórcy serialu świadomie sięgali po znane warownie – część z nich już wtedy miała filmową reputację. Zamkowe mury dawały nie tylko efektowne tło, ale też gotowe wnętrza z autentycznymi detalami. Dzięki temu realizacja serialu była tańsza i wizualnie bogatsza niż w przypadku budowania dekoracji od zera.

Zamek Pieskowa Skała

Zamek Pieskowa Skała, położony w Dolinie Prądnika w sercu Ojcowskiego Parku Narodowego, w serialu stał się siedzibą hrabiego Horvatha. Renesansowy dziedziniec arkadowy, loggie i bastiony idealnie „udawały” możnowładczą rezydencję, w której knuto przeciwko Janosikowi. To tu rozgrywa się m.in. bal, z którego zbójnik porywa Marynę, i stąd wyrusza w swoją ostatnią drogę.

Ten sam zamek widzowie znają z wielu innych produkcji – od „Pana Wołodyjowskiego” i „Potopu” po „Ogniem i mieczem” i „Stawkę większą niż życie”. W przypadku „Janosika” połączenie majestatycznej architektury z surową doliną Prądnika dało jeden z najbardziej pamiętnych wizualnie kontrastów w całym serialu.

Zamek Ogrodzieniec

Zamek Ogrodzieniec w Podzamczu, na najwyższym wzniesieniu Jury Krakowsko‑Częstochowskiej, zagrał miejsce finałowych wydarzeń. To właśnie wśród jego wapiennych murów rozgrywają się plenerowe sceny ostatniego, bardzo dramatycznego odcinka, gdy Janosika i jego towarzyszy czeka śmierć. Rozległe ruiny, wtopione w skalne ostańce, podkreślają beznadzieję sytuacji bohaterów.

Te same mury wiele lat później posłużyły ekipie Netfliksa jako plan bitwy o Sodden w „Wiedźminie”. Widać więc wyraźną ciągłość – średniowieczne ruiny z Jury od pół wieku przyciągają kolejne pokolenia filmowców, którzy szukają monumentalnej, ale łatwo dostępnej scenerii.

Zamek Dunajec w Niedzicy

Zamek Dunajec w Niedzicy, datowany na XIV wiek i stojący na prawym brzegu Zbiornika Czorsztyńskiego, to kolejna ważna lokalizacja „Janosika”. Jego położenie – na wapiennej skale, z widokiem na Jezioro Czorsztyńskie i ruiny zamku w Czorsztynie – dało twórcom szansę na szerokie, panoramiczne ujęcia. Na terenie tej warowni kręcono także inne produkcje, co jeszcze w latach 70. ugruntowało jej „filmowy” wizerunek.

Zwiedzanie zamku zajmuje ok. 1,5 godziny. Trasa prowadzi przez komnaty Salomonów, salę myśliwską, lochy oraz wozownię. Dziś turyści przyjeżdżają tu nie tylko śladem Janosika, ale też legend o inkaskim kipu i ukrytym skarbie, które nadają temu miejscu dodatkowy dreszczyk.

Gdzie kręcono ślub, egzekucję i inne pamiętne sceny?

Widzowie często pytają konkretnie: gdzie dokładnie Marek Perepeczko brał ślub z Maryną albo gdzie powieszono serialowego Janosika? Odpowiedzi prowadzą w różne części Małopolski i Pienin, bo filmowcy łączyli kilka miejsc w jedną „filmową rzeczywistość”.

Ślub Janosika i Maryny

Front kościoła ślubnego to wspomniana już kapliczka na Polanie Chochołowskiej. Wnętrze natomiast należy do kościoła św. Michała Archanioła w Dębnie Podhalańskim. Drewniana świątynia, wzniesiona w XV wieku na miejscu jeszcze starszego kościoła z XIII stulecia, jest jednym z najlepiej zachowanych gotyckich kościołów drewnianych w Polsce. Jej polichromie i wyposażenie stworzyły wręcz idealną oprawę dla sceny sakramentu.

Kamera prowadzi widza w taki sposób, że przejście między Chochołowską a Dębnem jest niezauważalne. Dla wielu fanów „Janosika” to jeden „filmowy kościół”, choć w rzeczywistości dzieli go od doliny ładnych kilkadziesiąt kilometrów.

Egzekucja Janosika

Miejsce, w którym w serialu wieszają Janosika, to okolice wsi Jaworki pod Szczawnicą, przy wylocie wąwozu Homole. Ten krajobrazowy rezerwat ma około 800 metrów długości, a ściany kanionu sięgają nawet 120 metrów wysokości. Skały, głośny potok i wąska ścieżka stworzyły szczególnie dramatyczne tło dla ostatnich chwil bohatera.

W serialu odcinek kończy się mocnym, mrocznym obrazem. W rzeczywistości to jedno z najchętniej odwiedzanych miejsc w Pieninach, łączone często w wycieczkach z wejściem na Wysoką, Durbaszkę, Szafranówkę czy Wysoki Wierch.

Sceny dworskie i zamkowe

Dworskie bale, narady hrabiego Horvatha i sceny z życia możnych nagrywano głównie na Zamku Pieskowa Skała. Renesansowy charakter tego miejsca był spójny z wizją świata „panów”, którzy przeciwstawiają się góralskim buntownikom. Część ujęć wewnętrznych powstała także w studiu – tam łatwiej było kontrolować światło, ruch kamery i choreografię statystów.

Wybrane sceny zamkowe realizowano również na Zamku Dunajec i w słowackim Orawskim Podzamczu, co daje serialowi większy rozmach geograficzny. Dzięki temu widz ma wrażenie, że Janosik porusza się po rozległym obszarze Karpat, choć w praktyce to zestaw kilku warowni z pogranicza polsko‑słowackiego.

Finałowa scena powieszenia Janosika filmowana była w Jaworkach przy wylocie wąwozu Homole – jednym z najbardziej charakterystycznych rezerwatów Pienin.

Czy inne zamki filmowe pomagają zrozumieć fenomen „Janosika”?

Choć głównym tematem pozostaje serial o góralskim zbójniku, warto osadzić go w szerszym zjawisku turystyki filmowej w Polsce. Zamki takie jak Zamek Czocha, Zamek Książ czy Zamek Czocha od lat przyciągają ekipy, a widzowie chętnie odwiedzają plany znane z kina i seriali. „Janosik” był jednym z pierwszych tytułów, które wykorzystały potencjał polskich warowni w tak konsekwentny sposób.

Zamek Czocha na Dolnym Śląsku pojawił się później m.in. w „Wiedźminie”, australijskim „Spellbinderze” czy komediach z czasów PRL. Zamek Książ w Wałbrzychu, trzeci co do wielkości w kraju, wystąpił choćby w „Akademii Pana Kleksa” i „Magnacie”, a jego podziemia wiązane są z kompleksem Projekt Riese. Te przykłady pokazują, że polskie zamki weszły na stałe do słownika filmowych lokalizacji.

„Janosik” korzystał z tego samego potencjału, choć w innym rejonie Polski. Dzięki temu widzowie do dziś łączą konkretne miejsca – jak Dolina Chochołowska czy Przełom Białki pod Krempachami – nie tylko z geografią, ale też z emocjami wyniesionymi z serialu. Dla wielu osób to właśnie obrazy z telewizji były pierwszym impulsem, by zobaczyć te rejony na żywo.